Podstawowe zasady ochrony przeciwpożarowej oraz postępowania w razie pożaru

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

W poniższym wpisie znajdziesz najważniejsze wiadomości z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Zapewne były omawiane podczas szkolenia wstępnego BHP, bądź szkolenia okresowego BHP, ale nie zaszkodzi raz jeszcze powtórzyć.

Ogólne wiadomości o pożarach i wybuchach

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

Pożar jest to niekontrolowany proces spalania.

Zagrożeniem pożarowym nazywamy zespół czynników wpływających na powstanie i rozprzestrzenianie się pożaru – a przez to na bezpieczeństwo życia ludzi.

Zagrożeniem wybuchowym nazywamy możliwość tworzenia przez palne gazy, pary palnych cieczy lub pyły w różnych warunkach, mieszanin z powietrzem, które pod wpływem czynnika inicjującego zapłon wybuchają czyli ulegają gwałtownemu spalaniu połączonemu ze wzrostem ciśnienia. Pożar lub wybuch może powstać, gdy zaistnieje czasowa i przestrzenna zbieżność następujących elementów:

  • materiału palnego,
  • czynnika utleniającego,
  • źródła zapłonu.

Materiały niebezpieczne pożarowo

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

Nas będą interesowały przede wszystkim pożary i wybuchy, które mogą powstać w zakładzie pracy z uwagi na stosowanie tam często, w dużych ilościach, materiałów niebezpiecznych pożarowe. Materiały palne, które będą traktowane jako niebezpieczne pożarowo to:

  • gazy palne, takie jak: acetylen, metan, wodór, propan-butan, amoniak, gaz ziemny, itp.;
  • ciecze, których pary z powietrzem tworzą mieszaniny palne i wybuchowe jak: węglowodory ciekłe, alkohole, rozpuszczalniki (aceton, benzyna itp.) o temperaturze zapłonu poniżej 55°C;
  • ciała stałe wytwarzające w zetknięciu z wodą lub parą wodną gazy palne, zapalające się samorzutnie w powietrzu materiały wybuchowe i pirotechniczne oraz pyły palne.

Ogólne metody zapobiegania pożarom

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

Ponieważ powstanie pożaru warunkuje obecność materiału palnego, czynnika utleniającego , źródła zapłonu i wolnych rodników – usunięcie jednego z nich wykluczy jego powstanie, proces lub rozprzestrzenianie.

Aby zapobiegać pożarom w zakładach pracy należy:

  • odpylać pomieszczenia zagrożonych wybuchem;
  • usuwać odpady, szczególnie te mające zdolności do samonagrzewania się i samozapalania (np. zaolejone czyściwo);
  • usuwanie trawy, liści itp. z najbliższego otoczenia zbiorników z gazami palnymi i cieczami palnymi;
  • czyszczenie z resztek substancji palnych aparatów i rurociągów oddawanych do remontów związanych ze spawaniem;
  • wentylowanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem;
  • nie używać otwartego ognia i nie palić tytoniu w strefach zagrożonych pożarem lub wybuchem,
  • nie garażować pojazdów silnikowych w obiektach i pomieszczeniach nie przeznaczonych do tego celu,
  • nie rozgrzewać za pomocą otwartego ognia, smoły i innych materiałów w odległości mniejszej niż 5 m od obiektu, przyległego do niego składowiska lub placu składowego z materiałami palnymi
  • nie składować materiałów na rozgrzanych lub rozżarzonych powierzchniach;
  • używać sprzęt elektryczny zgodnie z przeznaczeniem oraz w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem należy używać sprzęt ze specjalną nieiskrzącą konstrukcją (EX).

UWAGA Pomieszczenie magazynowe butli z gazami palnymi należy chronić przed ogrzaniem do temperatury przekraczającej 35°C. Wzrost temperatury gazów może spowodować rozerwanie zbiorników.

Dlatego też w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem a narażonych na działanie promieni słonecznych stosuje się w oknach szyby matowe lub mleczne.

Podstawowe źródła zapłonu

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

Do potencjalnych źródeł zapłonu, zgodnie z zapisami Polskiej Normy [PN-EN 1127-1:2011] zalicza się:

*Najczęściej występujące zostały pogrubione

  • Gorące powierzchnie;
  • Płomienie i gorące gazy;
  • Iskry wytwarzane mechanicznie;
  • Urządzenia elektryczne;
  • Prądy błądzące, katodowa ochrona przed korozją;
  • Elektryczność statyczna;
  • Uderzenie pioruna;
  • Fale elektromagnetyczne o częstotliwości radiowej (RF) od 104Hz do 3*1011Hz;
  • Fale elektromagnetyczne od 3*1011Hz do 3*1015Hz;
  • Promieniowanie jonizujące;
  • Ultradźwięki;
  • Sprężanie adiabatyczne i fale uderzeniowe;
  • Reakcje egzotermiczne, łącznie z samozapaleniem pyłów.

Warto o tym pamiętać m.in. prowadząc prace pożarowo- niebezpieczne. Sposób ich prowadzenia został uregulowany w § 36. Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719): 

  1. Przed rozpoczęciem prac niebezpiecznych pod względem pożarowym, mogących powodować bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru lub wybuchu, właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu:
    1) ocenia zagrożenie pożarowe w miejscu, w którym prace będą wykonywane;
    2) ustala rodzaj przedsięwzięć mających na celu niedopuszczenie do powstania i rozprzestrzeniania się pożaru lub wybuchu;
    3) wskazuje osoby odpowiedzialne za odpowiednie przygotowanie miejsca pracy, za przebieg oraz zabezpieczenie miejsca po zakończeniu pracy;
    4) zapewnia wykonywanie prac wyłącznie przez osoby do tego upoważnione, posiadające odpowiednie kwalifikacje;
    5) zaznajamia osoby wykonujące prace z zagrożeniami pożarowymi występującymi w rejonie wykonywania prac oraz z przedsięwzięciami mającymi na celu niedopuszczenie do powstania pożaru lub wybuchu.
  2. Przy wykonywaniu prac, o których mowa w ust. 1, należy:
    1) zabezpieczyć przed zapaleniem materiały palne występujące w miejscu wykonywania prac oraz w rejonach przyległych, w tym również elementy konstrukcji budynku i znajdujące się w nim instalacje techniczne;
    2) prowadzić prace niebezpieczne pod względem pożarowym w pomieszczeniach lub przy urządzeniach zagrożonych wybuchem lub w pomieszczeniach, w których wcześniej wykonywano inne prace związane z użyciem łatwo palnych cieczy lub palnych gazów, jedynie wtedy, gdy stężenie par cieczy lub gazów w mieszaninie z powietrzem w miejscu wykonywania prac nie przekracza 10 % ich dolnej granicy wybuchowości;
    3) mieć w miejscu wykonywania prac sprzęt umożliwiający likwidację wszelkich źródeł pożaru;
    4) po zakończeniu prac poddać kontroli miejsce, w którym prace były wykonywane, oraz rejony przyległe;
    5) używać do wykonywania prac wyłącznie sprzętu sprawnego technicznie i zabezpieczonego przed możliwością wywołania pożaru.

Podręczny sprzęt gaśniczy

Podręczny sprzęt gaśniczy – jest przeznaczony do gaszenia pożarów w zarodku, czyli w pierwszej fazie jego powstania. Zaliczamy do niego m.in.:

  • Koce gaśnicze;
  • Gaśnice;
  • Hydronetki;
  • Hydranty wewnętrzne.

Najczęściej spotykanym i skutecznym sprzętem jest gaśnica oraz hydrant wewnętrzny, które oznaczone są następującymi znakami:

hydrant:

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

 

 

 

 

 

gaśnica:

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

Gaśnice ze względu na występujący w nich środek gaśniczy dzielimy na:

pianowe – zbiornik cylindryczny, w którym znajduje się wodny roztwór środka pianotwórczego oraz zbiornik z gazem napędowym zaopatrzony w zbijak i wężyk zakończony prądownicą zamykaną,
proszkowe – zbiornik cylindryczny zaopatrzony w dźwignię, która uruchamia zawór lub zbijak, a ten z kolei – dodatkową butlę z gazem – wyrzutnikiem (gazem napędowym). Środek gaśniczy (proszek) wyrzucany jest przez dyszę lub wężyk zakończony prądownicą przy pomocy gazu obojętnego (azot lub dwutlenek węgla) (Rys. 2),
śniegowe (CO2) – zbiornik cylindryczny zaopatrzony w zawór i wężyk zakończony dyszą wylotową. Wewnątrz gaśnicy znajduje się skroplony dwutlenek węgla, który po uruchomieniu pod własnym ciśnieniem wydostaje się na zewnątrz, oziębiając się do temperatury ok. -78°C.

Jedna jednostka sprzętu o masie środka gaśniczego 2 kg (lub 3 dm3) powinna, z wyjątkiem przypadków określonych w przepisach szczegółowych, przypadać na:

  • każde 100 m2 powierzchni strefy pożarowej w budynku niechronionym stałym urządzeniem gaśniczym:

– zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II, ZL III lub ZL IV,

– produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego ponad 500 Mj/m2,

– zawierającej pomieszczenie zagrożone wybuchem,

  • każde 300 m2 powierzchni strefy pożarowej niewymienionej w podpunkcie wyżej, z wyjątkiem zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.

Warto pamiętać, że gaśnice należy poddać niezwłocznym przeglądom technicznym, jeśli:

  • w gaśnicach z manometrem strzałka znajduje się poza obszarem skali zaznaczonym na zielono,
  • gaśnice były w jakikolwiek sposób uruchamiane, w tym także „na próbę” lub, w które wbito zbijak, uruchomiono dźwignię albo odkręcono umieszczony na zewnątrz zawór wyzwalający gazowy środek napędzający,
  • zerwano w nich plomby umieszczone przez producenta lub konserwatora na dźwigni uruchamiającej na zaworze butli lub na zaworze bezpieczeństwa,
  • mają ślady uszkodzenia mechanicznego (skrzywiony zawór, rozbity manometr, przecięty lub przedziurawiony wąż, brak pokrętła na zaworze, ogniska korozji),
  • nie posiadają czytelnej kontrolki z terminem ważności badań.

Rozmieszczenie podręcznego sprzętu gaśniczego

Sprzęt powinien być umieszczony w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, przy wejściach i klatkach schodowych, przy przejściach i korytarzach, przy wyjściach na zewnątrz pomieszczeń,
-w obiektach wielokondygnacyjnych sprzęt należy umieszczać w tych samych miejscach na każdej kondygnacji, jeżeli warunki techniczne na to pozwalają,
-oznakowanie miejsc usytuowania sprzętu powinno być zgodne z Polskimi Normami,
-do sprzętu powinien być dostęp o szerokości co najmniej l m,
-sprzęt należy umieszczać w miejscach nie narażonych na uszkodzenie mechaniczne oraz działanie źródeł ciepła (piece, grzejniki),

Warunki ewakuacji

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

W każdym zakładzie pracy muszą zostać stworzone odpowiednie warunki do ewakuacji pracowników w przypadku pożaru, wybuchu.
Do tego celu służą drogi i wyjścia ewakuacyjne odpowiednio oznakowane, zgodnie z Polskimi Normami.

UWAGA

  • Drogi ewakuacyjne nie mogą być niczym zastawiane.
  • Zamykanie drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe otwarcie – jest zabronione.

Zasady postępowania pracowników na wypadek powstania pożaru:
Zgodnie z art. 4 Ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. Nr 81, póz. 351 z późn. zm.) pracodawca jest zobowiązany do ustalenia w zakładzie sposobu postępowania na wypadek pożaru – w formie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego i zapoznania z nią pracowników.

Do właściciela, zarządcy lub użytkownika budynków, placów budów i innych obiektów w zakresie ochrony przeciwpożarowej należy:

• wyposażenie i utrzymanie w pełnej sprawności instalacji i urządzeń sygnalizacyjno-alarmowych oraz gaśnic:

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

 

Ręczny ostrzegacz pożarowy (ROP)

 

 

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

 

 

Gaśnica proszkowa do gaszenia pożarów typu A, B, C

 

• wyposażenie obiektów w przeciwpożarowe wyłączniki prądu, zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi,

• utrzymanie stanu dróg ewakuacyjnych w stopniu umożliwiającym korzystanie z nich,

• umieszczenie w widocznych miejscach instrukcji postępowania na wypadek pożaru wraz z wykazem telefonów alarmowych,

• przeprowadzenie szkolenia pracowników w zakresie ochrony przeciwpożarowej,

• prowadzenie ćwiczeń w zakresie alarmów próbnych w celu sprawdzenia skuteczności ustanowionych działań na wypadek powstania pożaru,

• stosowanie znaków ostrzegawczych dotyczących ochrony przeciwpożarowej, zgodnie z polskimi normami.

Jak zgłosić pożar?

Zachowaj spokój.
Przedstaw się (imię, nazwisko i nr telefonu, z którego dzwonisz)
Krótko i wyraźnie określić miejsce pożaru (adres obiektu, piętro)
Przekaż informację, czy istnieje zagrożenie życia ludzi.
Poczekaj na potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia.

Nie rozłączać się, dopóki zgłoszenie nie zostanie potwierdzone.

Co zrobić w przypadku ogłoszenia alarmu i ewakuacji?

  1. Przerwać prace, zabezpieczyć ważne dokumenty i wyłączyć urządzenia elektryczne.
  2. Pozamykać drzwi i okna, aby uniemożliwić rozszerzanie się ognia lub dymu.
  3. Zachować spokój aby nie dopuścić do paniki, opuścić budynek korzystając z drogi ewakuacyjnej.
  4. Zbaczanie lub zawracanie z drogi ewakuacyjnej utrudnia sprawne prowadzenie ewakuacji i może spowodować panikę.
  5. Ściśle stosować się do poleceń kierownictwa akcji.

 

Masz pytania w zakresie ochrony przeciwpożarowej? – na naszej stronie internetowej dowiesz się więcej o szkoleniach PPOŻ.

 

podstawowe-zasady-ochrony-przeciwpozarowej-oraz-postepowania-w-razie-pozaru

Zachęcamy do śledzenia na bieżąco strony ehsconsulting.pl i kontaktu.