Czy pracodawca musi mieć szkolenie BHP?

Kiedy planujemy przeprowadzenie szkolenia BHP, najczęściej myślimy o pracownikach. To słuszne podejście — pracodawca ma obowiązek przygotować zatrudnione osoby do bezpiecznego świadczenia pracy, przede wszystkim w formie obowiązkowych szkoleń BHP. Pojawia się jednak pytanie, o którym łatwo zapomnieć: a co z samym pracodawcą? Czy kurs BHP dla pracodawcy jest obowiązkowy, czy to tylko dobra praktyka?

W tym artykule wyjaśniamy, kto w świetle prawa jest pracodawcą, jakie przepisy nakładają na niego obowiązek przeszkolenia, w jakim terminie należy odbyć kurs BHP dla pracodawcy oraz co dokładnie powinien obejmować jego program.

Czy pracodawca również podlega obowiązkowemu szkoleniu BHP?

Zacznijmy od podstaw: kiedy mówimy o pracodawcy? Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 3 Kodeksu pracy: „Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników”.

Art. 207 § 3 Kodeksu pracy wskazuje, że pracodawca powinien znać przepisy o ochronie pracy, w tym przepisy i zasady BHP, w zakresie niezbędnym do wykonywania obowiązków służbowych. Potwierdzeniem tego obowiązku jest również art. 237³ § 2¹ Kodeksu pracy, który nakłada na pracodawcę obowiązek odbycia okresowego szkolenia BHP. Odpowiedź jest więc jednoznaczna — tak, kurs BHP dla pracodawcy jest obowiązkowy.

Kiedy i jak często pracodawca musi odbyć kurs BHP?

Pierwszy kurs BHP dla pracodawcy należy odbyć w terminie do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku. Szkolenie powinno być przeprowadzone w formie kursu, seminarium lub samokształcenia kierowanego i powtarzane jako szkolenie okresowe nie rzadziej niż raz na 5 lat.

Szkolenia pracodawców prowadzą jednostki organizacyjne uprawnione do prowadzenia działalności szkoleniowej w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy na podstawie przepisów ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Oznacza to, że kurs BHP dla pracodawcy nie może być przeprowadzony „na skróty” — musi go zrealizować uprawniony podmiot, według zatwierdzonego programu.

Pracodawca, który chce sam wykonywać zadania służby BHP

Jeśli pracodawca chciałby samodzielnie wykonywać zadania służby BHP w swoim zakładzie, musi spełnić dodatkowe warunki. Jest to możliwe, gdy zatrudnia do 10 pracowników albo do 20 pracowników i jednocześnie jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategoria ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W takiej sytuacji pracodawca musi posiadać ukończone szkolenie dla służby BHP — czyli szkolenie o szerszym zakresie niż standardowy kurs BHP dla pracodawcy.

Co obejmuje program kursu BHP dla pracodawcy?

Program szkolenia okresowego BHP — bez względu na grupę odbiorców — powinien zawierać informacje o szczegółowej tematyce, formie realizacji i czasie trwania szkolenia. Opracowuje go jednostka szkoleniowa na podstawie ramowego programu zamieszczonego w załączniku do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Co istotne — program powinien być dostosowany do potrzeb, zakresu zadań i obowiązków pracodawcy w danej organizacji.

Szczegółowy program kursu BHP dla pracodawcy powinien uwzględniać następujące treści:

1. Źródła prawa z uwzględnieniem podstawowych zasad prawa pracy, w tym prawa międzynarodowego (konwencje MOP, dyrektywy UE).
2. Prawa i obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
3. Prawa i obowiązki pracodawców w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
4. Obowiązki osób kierujących pracownikami.
5. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
6. Ochrona pracy kobiet i młodocianych.
7. Obowiązki pracodawcy w zakresie profilaktycznej ochrony zdrowia pracowników.
8. Szkolenie w dziedzinie BHP – omówienie rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
9. Nadzór i kontrola warunków pracy przez właściwe organy: państwowe, związkowe i administracyjne organy nadzoru.
10. Identyfikacja i ocena zagrożeń – ocena ryzyka zawodowego, określenie niebezpiecznego i szkodliwego czynnika występującego w procesie pracy.
11. Podział niebezpiecznych i szkodliwych czynników występujących w procesie pracy w zależności od charakteru działania: czynniki chemiczne, fizyczne, biologiczne i psychofizyczne.
12. Ocena ryzyka zawodowego związanego z zagrożeniami.
13. Organizacja i metodyka szkolenia w zakresie BHP (z uwzględnieniem metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego) oraz kształtowanie bezpiecznych zachowań pracowników w procesach pracy.
14. Problemy ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska naturalnego.

Jak widać, zakres wiedzy przekazywanej podczas kursu BHP dla pracodawcy jest naprawdę szeroki. Podkreśla to, jak istotne jest, by wiedzę z obszaru bezpieczeństwa i higieny pracy posiadały wszystkie osoby w organizacji — od pracowników po najwyższe kierownictwo.

Masz pytania o termin, formę lub program kursu BHP dla pracodawcy? Skontaktuj się z nami — dobierzemy szkolenie do specyfiki Twojej firmy i pomożemy dopilnować obowiązkowych terminów.