Badania medycyny pracy

Badania medycyny pracy to badania mające na celu ocenę stanu zdrowia pracowników oraz ryzyka zawodowego związanego z wykonywanym zawodem. Pracodawca ma obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz ochrony zdrowia pracowników. W ramach tych obowiązków, pracodawca musi zorganizować badania lekarskie dla swoich pracowników, a także wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze, które zminimalizują ryzyko chorób zawodowych. W Polsce, zakres badań lekarskich jest regulowany przepisami prawa, a obowiązek przeprowadzania badań leży po stronie pracodawcy.

Zobacz też: Czy do umowy zlecenia potrzebne są badania lekarskie?

Rodzaje badań medycyny pracy

Kodeks pracy wyróżnia 3 główne rodzaje badań:

• Badania wstępne – to badania, które są przeprowadzane przed rozpoczęciem pracy przez pracownika lub przy zmianie stanowiska pracy, gdy zmieniają się warunki pracy
• Badania okresowe – to badania, których częstotliwość wykonywania nie jest stała. Określą ją lekarz wpisując na orzeczeniu lekarskim datę kolejnego badania
• Badania kontrolne – to badania, na które należy kierować pracownika, gdy przebywał on na zwolnieniu lekarskim, trwającym powyżej 30 dni ciągiem.

Skierowanie na badania medycyny pracy

Skierowanie na badania medycyny pracy to oficjalny dokument wystawiany przez pracodawcę, który stanowi podstawę do przeprowadzenia oceny zdolności pracownika do wykonywania zadań na konkretnym stanowisku. Musi ono zawierać precyzyjne informacje o rodzaju stanowiska oraz szczegółowy wykaz czynników szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych występujących w środowisku pracy (takich jak hałas, praca przy komputerze powyżej 4 godzin, czy dźwiganie ciężarów).

• Dane identyfikacyjne pracodawcy: Pełna nazwa firmy, adres siedziby oraz numer NIP.
• Dane identyfikacyjne pracownika: Imię (lub imiona), nazwisko, numer PESEL (w przypadku jego braku – seria i numer dokumentu tożsamości) oraz adres zamieszkania.
• Rodzaj badania profilaktycznego: Jasne określenie, czy jest to badanie wstępne, okresowe, czy kontrolne.
• Nazwa stanowiska pracy: Określenie funkcji, jaką pracownik pełni lub ma pełnić w firmie. W przypadku osób pracujących na kilku stanowiskach należy wymienić je wszystkie.
• Opis warunków pracy: Szczegółowa lista czynników szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych, w tym:
• Data wystawienia oraz podpis: Pieczątka firmowa oraz podpis osoby upoważnionej do wystawienia skierowania w imieniu pracodawcy.

Obowiązki pracodawcy i pracownika

Pracodawca ma obowiązek:

• zawrzeć umowę z podstawową jednostką służby medycyny pracy, w formie pisemnej, na podstawie której będą wykonywane pracownikom badania profilaktyczne oraz inne świadczenia zdrowotne z zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej
• pokryć koszty badań profilaktycznych
• wystawić skierowanie na badania w którym zawarte będą wszystkie czynniki szkodliwe i uciążliwe, na jakie pracownik jest narażony na stanowisku pracy
• umożliwić wykonanie badań w miarę możliwości w godzinach pracy
• przechowywać orzeczenia lekarskie w aktach osobowych pracownika

Pracownik ma obowiązek:

• poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i stosować się do wskazań lekarskich
• wykonać badania w ośrodku medycyny pracy, z którym pracodawca ma podpisaną umowę na wykonywanie tych badań
• dostarczyć orzeczenie lekarskie pracodawcy.

Pytania i odpowiedzi związane z wykonywaniem badań medycyny pracy

Czy pracownikowi należy się dzień wolny na badania medycyny pracy?

Pracownik powinien wykonać badania profilaktyczne w miarę możliwości w godzinach pracy. Pracownikowi należy się czas niezbędny na wykonanie badań, jednak nie dzień wolny na ich wykonanie, chyba że wewnętrzny regulamin zakładu pracy stanowi inaczej.

Co oznacza trwające ciągiem zwolnienie lekarskie powyżej 30 dni?

Zwolnienie lekarskie trwające ciągiem jest wtedy, kiedy zwolnienia następowały bezpośrednio jedno po drugim. Jeśli nastąpił chociaż jeden dzień przerwy, to znaczy, że ciągłość została przerwana i nie trzeba pracownika kierować na badania.

Czy pracownik może wykonać badania lekarskie, będąc na urlopie lub L4?

Absolutnie nie.

Pracownik powinien wykonać badania w godzinach pracy. Przebywając na urlopie, nie świadczy on pracy, a więc nie powinien w tym czasie wykonywać badań.

Pracownik będący na zwolnieniu lekarskim nie może być jednocześnie w ten sam dzień kalendarzowy niezdolnym i zdolnym do pracy. Badania kontrolne wykonuje się po zakończeniu choroby, a nie w czasie jej trwania.

Kiedy nie muszę kierować pracownika na badania wstępne?

Gdy pracownik jest zatrudniany przez tego samego pracodawcę i w tych samych warunkach pracy (zagrożenia) po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy
o pracę pod warunkiem, że przerwa między tymi umowami była krótsza niż 30 dni.

Czy mam prawo odwołać się od orzeczenia lekarskiego?

Zarówno pracownikowi jak i pracodawcy przysługuje odwołanie na piśmie, które wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 7 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał, do jednego z podmiotów odwoławczych.

Masz pytania lub wątpliwości w kwestii wykonywania badań medycyny pracy? Jesteśmy do Twojej dyspozycji – EHS Consulting.

Jeden dzień przerwy w zwolnieniu lekarskim a badania kontrolne

Zgodnie z Kodeksem pracy (art. 229 § 2), badania kontrolne są wymagane, gdy niezdolność do pracy z powodu choroby trwała dłużej niż 30 dni.

Jeśli Twoje zwolnienie trwało 30 dni lub mniej: Badania kontrolne nie są wymagane, niezależnie od tego, czy robisz przerwę, czy nie.