Podręczny sprzęt gaśniczy – fundament bezpieczeństwa pożarowego

Podręczny sprzęt gaśniczy to rodzaj urządzeń, z pomocą których możemy szybko i skutecznie zgasić płomienie w zarodku. Cechuje je prosta obsługa, mobilność i dostępność – tak aby osoby będące świadkami zdarzenia mogły użyć ich i podjąć działania zanim pożar się rozprzestrzeni.

Podręczny sprzęt gaśniczy – rodzaje, przykłady i zastosowanie

Podręczny sprzęt gaśniczy to przede wszystkim gaśnice proszkowe, śniegowe, pianowe i wodne, koce gaśnicze oraz agregaty gaśnicze. Każdy z nich przeznaczony jest do gaszenia innej klasy pożaru – niewłaściwy wybór może okazać się nieskuteczny, a nawet niebezpieczny. Dobór sprzętu zawsze warto skonsultować z ekspertem.

Budowa gaśnic jest bardzo prosta i niezależnie od producenta wygląda tak samo. W poprzek dźwigni umiejscowiona jest zawleczka, którą trzeba usunąć przed użyciem. Następnie trzymając za uchwyt należy nacisnąć górną dźwignię, aby rozpocząć gaszenie. Ważne jest, aby drugą ręką trzymać wężyk z dyszą, kierując środek gaśniczy na źródło pożaru. Należy również pamiętać, aby w przestrzeniach otwartych podchodzić do pożaru od strony kierunku wiatru.

Klasy pożarów a dobór gaśnicy

Przed zakupem gaśnicy kluczowe jest określenie, z jaką klasą pożaru możemy mieć do czynienia w danym miejscu:

Gaśnica proszkowa ABC

Najpopularniejszy typ w Polsce. Skuteczna przy pożarach klasy A, B i C – sprawdzi się w biurze, garażu, warsztacie i magazynie. Proszek gaśniczy to zbiornik cylindryczny zaopatrzony w dźwignię, która uruchamia zawór lub zbijak, a ten z kolei – dodatkową butlę z gazem – wyrzutnikiem. Środek gaśniczy wyrzucany jest przez dyszę lub wężyk przy pomocy gazu obojętnego (azot lub dwutlenek węgla). Wadą gaśnic proszkowych jest znaczne zabrudzenie pomieszczenia oraz ryzyko uszkodzenia sprzętu elektronicznego.

Gaśnica śniegowa CO₂

To zbiornik cylindryczny zaopatrzony w zawór i wężyk zakończony dyszą wylotową. Wewnątrz gaśnicy znajduje się skroplony dwutlenek węgla, który po uruchomieniu pod własnym ciśnieniem wydostaje się na zewnątrz, oziębiając się do temperatury ok. -78°C. Dwutlenek węgla nie przewodzi prądu i nie pozostawia żadnych śladów – nie niszczy sprzętu. Niezastąpiona przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem, w serwerowniach i laboratoriach.

Gaśnica pianowa

To zbiornik cylindryczny, w którym znajduje się wodny roztwór środka pianotwórczego oraz zbiornik z gazem napędowym zaopatrzony w zbijak i wężyk zakończony prądownicą zamykaną. Piana odcina dostęp tlenu i chłodzi palący się materiał – idealna do gaszenia pożarów klasy A i B. Uwaga: nie wolno jej używać przy pożarach instalacji elektrycznych.

Gaśnica wodna (mgłowa)

Nowoczesna alternatywa dla gaśnic pianowych. Działa poprzez rozproszenie wody w drobne krople, szybko obniżając temperaturę i redukując zadymienie. Niektóre modele certyfikowane są do użycia przy napięciu do 1000 V. Polecana do pomieszczeń biurowych i użyteczności publicznej.

Koc gaśniczy

Materiał wykonany z włókna szklanego, który poprzez izolację pożaru od tlenu skutecznie gasi ogień. Doskonały do gaszenia małych pożarów – zwłaszcza na kuchence, pożarów odzieży lub izolowania płonącego człowieka. Nie wymaga żadnej obsługi technicznej ani przeglądów serwisowych. Zalecany obowiązkowo do każdej kuchni zakładowej i domowej.

Przeczytaj również: nadzór nad warunkami pracy – Państwowa Inspekcja Pracy

Podręczny sprzęt gaśniczy – dlaczego warto go mieć?

Zarówno bezpieczeństwo w domu jak i w miejscu pracy to jedna z najważniejszych kwestii, o której nie powinniśmy zapominać nawet na moment. Podjęte decyzje i działania świadków zainicjowanego zagrożenia pożarowego mają ogromny wpływ na dalszy rozwój sytuacji. Sprawna i skuteczna akcja gaśnicza zapoczątkowana przez pracownika lub mieszkańca może doprowadzić do minimalnych strat i uratować ludzi oraz mienie. Aby świadek mógł zadziałać musi być odpowiednio przeszkolony oraz mieć swobodny dostęp do sprawnego podręcznego sprzętu gaśniczego, dlatego tak ważne jest posiadanie odpowiedniej ilości gaśnic.

Jak powinien zostać rozmieszczony sprzęt gaśniczy?

Sprzęt powinien być umieszczony w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, przy wejściach i klatkach schodowych, przy przejściach i korytarzach, przy wyjściach na zewnątrz pomieszczeń,
-w obiektach wielokondygnacyjnych sprzęt należy umieszczać w tych samych miejscach na każdej kondygnacji, jeżeli warunki techniczne na to pozwalają,
-oznakowanie miejsc usytuowania sprzętu powinno być zgodne z Polskimi Normami,
-do sprzętu powinien być dostęp o szerokości co najmniej 1 m,
-sprzęt należy umieszczać w miejscach nie narażonych na uszkodzenie mechaniczne oraz działanie źródeł ciepła (piece, grzejniki),

-odległość z każdego miejsca w obiekcie, w którym może przebywać człowiek, do najbliższej gaśnicy nie powinna być większa niż 30 m,
-sprzęt powinien być odpowiednio oznakowany tabliczkami, oraz zawarty w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.

Obowiązkowy sprzęt gaśniczy w firmie – przepisy i rozporządzenie

Obowiązek wyposażenia zakładu pracy w podręczny sprzęt gaśniczy wynika wprost z przepisów prawa. Podstawowym aktem prawnym jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719 z późn. zm.).

Podręczny sprzęt gaśniczy rozporządzenie definiuje w § 32–36. Najważniejsze wymagania:

• Jedna jednostka masy środka gaśniczego 2 kg (lub 3 dm³) musi przypadać na każde 100 m² powierzchni strefy pożarowej w budynkach produkcyjnych i magazynowych.
• W budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego – co najmniej jedna gaśnica na każde 300 m² powierzchni.
• Gaśnice muszą być rozmieszczone w miejscach łatwo dostępnych, widocznych i oznakowanych zgodnie z Polskimi Normami.
• Odległość do najbliższego sprzętu gaśniczego nie może przekraczać 30 metrów z każdego miejsca w obiekcie.
• Sprzęt należy chronić przed temperaturami poniżej -20°C i powyżej +40°C.

Obowiązki pracodawcy w zakresie ochrony ppoż. reguluje również art. 209³ Kodeksu pracy oraz ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Niedopełnienie obowiązków w tym zakresie grozi mandatem do 5000 zł, a w przypadku poważnych naruszeń – odpowiedzialnością karną.

Jak wybrać gaśnicę do firmy?

Jak wybrać gaśnicę do firmy – to pytanie, które powinno poprzedzać każde wyposażenie zakładu w sprzęt gaśniczy. Dobór gaśnicy nie jest przypadkowy i zależy od kilku kluczowych czynników:

1. Rodzaj zagrożenia pożarowego – przeanalizuj, co w Twoim zakładzie może się palić. Biuro z elektroniką to inna specyfika niż lakiernia, kuchnia restauracyjna czy magazyn chemikaliów.
2. Wielkość i układ przestrzeni – duże otwarte magazyny wymagają więcej punktów z gaśnicami niż małe biura. Pamiętaj o zasadzie 30 metrów wymaganej przepisami.
3. Obecność urządzeń elektrycznych pod napięciem – serwerownie, rozdzielnie elektryczne, hale produkcyjne z maszynami wymagają gaśnic CO₂ lub proszkowych (nie pianowych).
4. Masa środka gaśniczego – im większa masa, tym większa skuteczność, ale też ciężar gaśnicy. Dobierz rozmiar tak, żeby każdy pracownik był w stanie jej użyć bez problemu.
5. Certyfikaty i normy – szukaj gaśnic z oznakowaniem CE i certyfikatem CNBOP-PIB (Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej). To gwarancja jakości i skuteczności.

W przypadku wątpliwości co do doboru sprzętu gaśniczego dla Twojego zakładu, warto skonsultować się z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. lub specjalistą BHP. Eksperci EHS Consulting pomogą dobrać odpowiedni sprzęt i opracować instrukcję bezpieczeństwa pożarowego dla Twojej firmy.

Jak wybrać gaśnicę do domu?

Jak wybrać gaśnicę do domu? Przepisy prawa nie nakładają obowiązku posiadania gaśnicy w mieszkaniu czy domu jednorodzinnym, jednak statystyki pożarowe mówią same za siebie – większość pożarów domowych wybucha nagle i gwałtownie się rozprzestrzenia. Sprawna gaśnica pod ręką może uratować życie i ocalić dobytek.

Dla typowego domu lub mieszkania polecamy:

• Gaśnicę proszkową ABC 2–4 kg – uniwersalna, skuteczna przy pożarach klas A, B i C. Dobra do garażu, piwnicy, salonu i korytarza.
• Gaśnicę CO₂ 2 kg – idealna w pobliżu sprzętu elektronicznego (komputer, telewizor, kino domowe, rozdzielnia elektryczna).
• Koc gaśniczy – obowiązkowo w kuchni. Szybki i intuicyjny sposób na ugaszenie pożaru tłuszczu lub odzieży.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie:

• Certyfikat CE i oznaczenie klasy gaśnicy widoczne na etykiecie
• Data produkcji – sprawdź termin następnego przeglądu (zazwyczaj co 5 lat dla gaśnic domowych)
• Waga – gaśnica musi być na tyle lekka, żeby każdy domownik mógł jej użyć
• Miejsce przechowywania – suche, łatwo dostępne miejsce znane wszystkim domownikom

Gaśnicę umieść w kuchni lub przedpokoju – tam, skąd masz szybki dostęp do każdego pomieszczenia. Nie chowaj jej do szafy lub za meblami. W razie pożaru liczą się sekundy.

Podręczny sprzęt gaśniczy – konserwacja

Należy pamiętać, że podręczny sprzęt gaśniczy powinien przechodzić coroczną kontrolę przez uprawnioną osobę, która sprawdzi stan techniczny urządzenia. Warto jednak zwrócić uwagę raz na jakiś czas, czy wskazówka na manometrze gaśnicy jest na zielonym polu. Jeśli tak nie jest powinniśmy oddać sprzęt do serwisu, aby  przywrócić go do gotowości. Dodatkowo należy dbać o otoczenie w którym znajduje się gaśnica, aby w przypływie adrenaliny i pod wpływem realnego zagrożenia pożarowego nic nie zakłóciło znalezienia i pobrania gaśnicy.

Podsumowanie

Podręczny sprzęt gaśniczy jest zaprojektowany w taki sposób, aby każdy mógł go obsłużyć.
Gaśnica czy koc gaśniczy to relatywnie bardzo niski wydatek w porównaniu do korzyści, jakie może przynieść jego posiadanie. Zakup podręcznego sprzętu gaśniczego zawsze warto skonsultować z ekspertem w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej bądź bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nie należy w tym wszystkim zapominać o przeszkolonej i świadomej zagrożeń załodze firmy, która będzie potrafiła postąpić zgodnie z zasadami i w bezpieczny sposób poprowadzić akcje gaśniczą do czasu przyjazdu zastępów straży pożarnej.

Jeśli masz pytania dotyczące podręcznego sprzętu gaśniczego lub chciałbyś zapisać się na szkolenie PPOŻ – zapraszamy do kontaktu.