Ocena Ryzyka Zawodowego – metody do konkursu ZUS

Jak przygotować profesjonalną dokumentację?

Przedsiębiorcy ubiegający się o fundusze z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na projekty poprawiające bezpieczeństwo pracy muszą pamiętać, że fundamentem każdego wniosku jest rzetelnie sporządzona Ocena Ryzyka Zawodowego (ORZ). Dokument ten nie tylko spełnia wymogi prawne, ale stanowi merytoryczne uzasadnienie planowanych inwestycji, takich jak zakup nowoczesnych maszyn czy urządzeń transportu bliskiego.

Czym jest Ocena Ryzyka Zawodowego?

Zgodnie z przyjętą metodologią, ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, które mogą powodować niekorzystne skutki zdrowotne u pracowników. W profesjonalnej dokumentacji najczęściej stosuje się metodę zgodną z normą PN-N-18002, która pozwala na jakościowe oszacowanie ryzyka poprzez analizę dwóch parametrów: ciężkości następstw oraz prawdopodobieństwa ich wystąpienia.

Co musi zawierać poprawna dokumentacja ORZ?

Kompletny dokument ORZ powinien być szczegółowy i odnosić się do konkretnego stanowiska pracy. Według źródeł niezbędne elementy to:
• Dane identyfikacyjne: dane zakładu, nazwa stanowiska, data opracowania oraz podpisy osób przeprowadzających ocenę.
• Charakterystyka stanowiska: dokładny opis zadań (np. przyjmowanie i wydawanie towarów, obsługa wózków), opis używanych maszyn i narzędzi (np. wózki paletowe, drabiny, komputery) oraz wymagane kwalifikacje pracownika.
• Środki ochrony: wykaz stosowanych środków ochrony zbiorowej (np. wentylacja, oświetlenie) oraz indywidualnej (np. obuwie ochronne S1, kask, szelki bezpieczeństwa).
• Identyfikacja zagrożeń: wskazanie czynników niebezpiecznych (np. upadek z wysokości, porażenie prądem), szkodliwych (np. hałas, pyły) oraz psychofizycznych (np. obciążenie statyczne i dynamiczne).

Szacowanie ryzyka czyli metoda matrycowa

W metodzie PN-N-18002 kluczowe jest wartościowanie ryzyka, które odbywa się poprzez odczytanie wyników z matrycy.
1. Szacowanie ciężkości następstw – dzieli się je na małe (np. stłuczenia), średnie (np. nieskomplikowane złamania) oraz duże (np. amputacje, choroby nowotworowe, śmierć).
2. Szacowanie prawdopodobieństwa – określane jako mało prawdopodobne, prawdopodobne lub wysoce prawdopodobne.
3. Wartościowanie końcowe – ryzyko określa się w skali trójstopniowej jako małe (dopuszczalne), średnie (dopuszczalne) lub duże (niedopuszczalne).

ORZ a dofinansowanie ZUS – dlaczego to takie ważne?

Głównym celem ubiegania się o dofinansowanie jest redukcja ryzyka z poziomu niedopuszczalnego do dopuszczalnego. ZUS chętniej finansuje inwestycje tam, gdzie obecny stan stwarza realne zagrożenie.
Przykładem może być stanowisko magazyniera, gdzie występuje duże (niedopuszczalne) ryzyko obciążenia dynamicznego z powodu konieczności ręcznego transportowania towarów za pomocą wózków paletowych. W dokumentacji należy wykazać, że planowany zakup, np. wózka elektrycznego, pozwoli obniżyć to ryzyko do poziomu małego (dopuszczalnego).
Działania profilaktyczne i aktualizacja
Dokumentacja oceny ryzyka zawodowego nie jest tworem jednorazowym. Norma zaleca podjęcie konkretnych działań profilaktycznych w zależności od poziomu ryzyka – przy ryzyku dużym działania muszą być podjęte natychmiast. Ponadto ocena musi być aktualizowana przy wprowadzaniu zmian technologicznych, organizacyjnych lub po zmianie przepisów.
Podsumowując, profesjonalna ORZ to nie tylko „papier” dla kontroli, ale strategiczny dokument inwestycyjny. Precyzyjne wskazanie zagrożeń i wykazanie, jak zakup nowego sprzętu je wyeliminuje, znacząco podnosi szanse na uzyskanie dotacji z ZUS na poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy.