Czy pracodawca może zwolnić pracownika na L4?
Wielu pracowników uważa, że zwolnienie lekarskie daje całkowitą ochronę przed utratą pracy. Rzeczywiście, polskie prawo pracy przewiduje szczególną ochronę osoby przebywającej na L4, jednak nie oznacza to, że zwolnienie pracownika w czasie choroby jest całkowicie niemożliwe. Wszystko zależy od rodzaju umowy, długości nieobecności oraz sytuacji w firmie.
Kiedy pracodawca nie może wręczyć wypowiedzenia?
Zgodnie z art. 41 Kodeksu pracy pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy o pracę osobie, która przebywa na zwolnieniu lekarskim. Ochrona obowiązuje od pierwszego dnia choroby, pod warunkiem, że pracownik posiada prawidłowo wystawione L4. Oznacza to, że pracodawca nie może wręczyć wypowiedzenia w czasie trwania usprawiedliwionej nieobecności spowodowanej chorobą. Tezę tę wielokrotnie potwierdzał Sąd Najwyższy, wskazując, że celem przepisu jest ochrona pracownika w czasie niezdolności do pracy.
Wyroki Sądu Najwyższego dotyczące L4
W uchwale Sądu Najwyższego z 11 marca 1993 r. (I PZP 68/92) podkreślono, że zakaz wypowiedzenia dotyczy sytuacji, gdy pracownik faktycznie jest nieobecny w pracy z powodu choroby. Sam fakt późniejszego dostarczenia zwolnienia lekarskiego nie zawsze daje ochronę.
Z kolei w wyroku z 5 maja 2010 r. (II PK 343/09) Sąd Najwyższy wskazał, że okres ochronny rozpoczyna się w chwili zaprzestania świadczenia pracy z powodu choroby. Jeśli pracownik mimo złego samopoczucia wykonuje obowiązki służbowe, pracodawca może wręczyć wypowiedzenie jeszcze przed rozpoczęciem faktycznej nieobecności.
Sąd Najwyższy podkreślał także, że sama choroba nie wystarcza do objęcia ochroną — konieczna jest rzeczywista nieobecność w pracy wynikająca z tej choroby.
Długotrwała choroba a rozwiązanie umowy
Istnieją jednak wyjątki od tej zasady. Najważniejszy dotyczy długotrwałej niezdolności do pracy. Jeśli pracownik choruje przez bardzo długi czas, pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia. W przypadku osoby zatrudnionej krócej niż 6 miesięcy możliwość taka pojawia się po 3 miesiącach choroby. Natomiast pracownik zatrudniony dłużej jest chroniony przez okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego oraz przez pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego.
Zwolnienie dyscyplinarne podczas L4
Warto również pamiętać, że ochrona podczas L4 nie działa w każdej sytuacji. Pracodawca może zwolnić pracownika dyscyplinarnie, jeśli ten dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Dotyczy to na przykład kradzieży, działania na szkodę firmy lub wykonywania pracy zarobkowej podczas zwolnienia lekarskiego. Kontrole ZUS pokazują, że część osób wykorzystuje L4 niezgodnie z przeznaczeniem, co może prowadzić nie tylko do utraty pracy, ale także do utraty prawa do zasiłku.
Powrót do pracy po zwolnieniu lekarskim
W praktyce wiele osób obawia się, że po powrocie z L4 pracodawca wręczy im wypowiedzenie pierwszego dnia pracy. Jest to możliwe, ponieważ ochrona obowiązuje wyłącznie podczas trwania zwolnienia lekarskiego. Po zakończeniu choroby pracownik wraca do standardowych zasad wynikających z prawa pracy. Potwierdzają to także liczne sprawy trafiające do sądów pracy.
Zwolnienie lekarskie a koniec umowy o prace na czas określony
Wielu pracowników zastanawia się, co dzieje się ze zwolnieniem lekarskim w sytuacji, gdy kończy się umowa o pracę na czas określony. Warto wiedzieć, że samo przebywanie na L4 nie powoduje automatycznego przedłużenia umowy. Oznacza to, że jeśli termin zakończenia umowy przypada w czasie choroby pracownika, stosunek pracy wygasa zgodnie z datą zapisaną w umowie.
Nie oznacza to jednak utraty prawa do świadczeń chorobowych. Jeżeli zwolnienie lekarskie rozpoczęło się jeszcze w trakcie zatrudnienia i trwa nieprzerwanie po zakończeniu umowy, pracownik może otrzymywać zasiłek chorobowy wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Po ustaniu zatrudnienia świadczenie nie jest już finansowane przez pracodawcę, lecz przez ZUS.
Standardowy okres pobierania zasiłku chorobowego wynosi maksymalnie 182 dni, a w przypadku ciąży lub gruźlicy może zostać wydłużony do 270 dni. Po wykorzystaniu tego okresu osoba nadal niezdolna do pracy może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne lub rentę.
Szczególną ochroną objęte są kobiety w ciąży. Jeśli umowa na czas określony kończy się po trzecim miesiącu ciąży, najczęściej zostaje przedłużona do dnia porodu. Dzięki temu przyszła matka zachowuje ciągłość ubezpieczenia i prawo do świadczeń związanych z macierzyństwem.
