Grupy pożarów i obowiązek posiadania gaśnicy – co warto wiedzieć?
Każdy pożar jest inny – różni się paliwem, temperaturą i sposobem gaszenia. Właśnie dlatego przepisy wyróżniają kilka grup pożarów, a dobór odpowiedniej gaśnicy to nie kwestia gustu, lecz skuteczności i bezpieczeństwa. Sprawdź, co mówią przepisy i jak nie popełnić błędu przy wyborze sprzętu.
Grupy pożarów – podział i charakterystyka
Podział na grupy pożarów określa norma PN-EN 2 (wdrożona z normy europejskiej EN 2). W Polsce obowiązuje pięć grup:
| Grupa | Rodzaj materiału palnego | Przykłady |
|---|---|---|
| A | Ciała stałe, zwykle organiczne | drewno, papier, tkaniny, słoma, węgiel |
| B | Ciecze i ciała stałe topiące się | benzyna, oleje, lakiery, alkohole, parafina |
| C | Gazy palne | propan, butan, metan, acetylen, wodór |
| D | Metale | magnez, sód, potas, aluminium w proszku |
| F | Tłuszcze i oleje kuchenne | olej roślinny, smalec, frytury |
Grupa A – pożary ciał stałych
Najczęściej spotykana grupa – obejmuje materiały, które palą się z tworzeniem żaru. Do gaszenia skuteczna jest woda, piana gaśnicza i proszek ABC. Kluczowe jest wnikanie środka gaśniczego w głąb materiału, by zdławić żarzenie.
Grupa B – pożary cieczy palnych
Pożary te charakteryzują się intensywnym płomieniem i możliwością rozlewania się paliwa. Nie wolno gasić ich wodą – grozi rozbryzgiem i rozszerzeniem pożaru. Stosuje się pianę, proszek BC lub ABC, a w zamkniętych przestrzeniach – CO₂.
Grupa C – pożary gazów
Podstawową zasadą przy pożarach gazu jest odcięcie dopływu gazu przed przystąpieniem do gaszenia. Samo gaszenie płomienia bez zamknięcia zaworu grozi wybuchem nagromadzonego gazu. Stosuje się proszek BC lub ABC.
Grupa D – pożary metali
Najtrudniejsza w gaszeniu grupa. Metale palą się w bardzo wysokich temperaturach, a woda lub zwykły proszek mogą zareagować wybuchem. Do gaszenia służą specjalistyczne proszki do metali (np. na bazie chlorku sodu, węglanu sodu). Pożary tej grupy zdarzają się głównie w przemyśle metalurgicznym i chemicznym.
Grupa F – pożary tłuszczów kuchennych
Wyodrębniona osobno, bo wymaga specjalnego podejścia. Rozgrzany tłuszcz osiąga temperatury powyżej 300°C – wylanie wody powoduje natychmiastowe gwałtowne odparowanie i wybūch płomienia. Do gaszenia stosuje się gaśnice pianowe klasy F (środki mokrochemiczne) lub przykrycie naczynia pokrywką, koc gaśniczy.
Obowiązek posiadania gaśnicy – co mówią przepisy?
Podstawą prawną jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719, z późn. zm.).
Zgodnie z §32 rozporządzenia, w obiektach należy zapewnić gaśnice spełniające wymagania Polskich Norm. Ogólna zasada jest następująca:
- 1 kg środka gaśniczego (lub 2 kg CO₂) na każde 100 m² powierzchni strefy pożarowej – dla budynków użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych i magazynowych,
- w strefach zagrożonych wybuchem – 1 gaśnica na 300 m², ale nie mniej niż 1 gaśnica na każde pomieszczenie zagrożone wybuchem,
- gaśnice umieszcza się w miejscach łatwo dostępnych, widocznych, przy wejściach i klatkach schodowych – tak, by odległość dojścia do gaśnicy nie przekraczała 30 m,
- gaśnice powinny być umieszczone w miejscach nienarążonych na uszkodzenia mechaniczne i działanie źródeł ciepła powyżej 35°C.
Kiedy obowiązek nie dotyczy zwykłych mieszkań?
Przepisy nie nakładają obowiązku posiadania gaśnicy w prywatnych mieszkaniach i domach jednorodzinnych – jest to kwestia dobrowolna. Obowiązek dotyczy obiektów określonych w rozporządzeniu: budynków użyteczności publicznej, zakładów pracy, obiektów produkcyjnych, magazynów, obiektów hotelowych itp.
Dobór gaśnicy do grupy pożaru
Nie każda gaśnica nadaje się do każdego rodzaju pożaru. Poniżej zestawienie najpopularniejszych typów gaśnic i grup pożarów, do których są przeznaczone:
| Typ gaśnicy | Grupy pożarów | Uwagi |
|---|---|---|
| Proszkowa ABC | A, B, C | Najbardziej uniwersalna; niszczy sprzęt elektroniczny; brudzi pomieszczenia |
| Proszkowa BC | B, C | Do cieczy i gazów; nie do pożarów ciał stałych |
| CO₂ (śniegowa) | B, C | Nie pozostawia śladów; bezpieczna przy urządzeniach elektrycznych |
| Pianowa (AFFF) | A, B | Skuteczna przy cieczy; nie do instalacji elektrycznych |
| Wodna | A, (F) | Ekologiczna; absolutnie nie do grupy B |
| Mokrochemiczna (F) | A, F | Dedykowana kuchniom; bezpieczna przy tłuszczach |
| Do metali (D) | D | Specjalistyczna; przemyśl metalurgiczny i chemiczny |
Uwaga: Żadnej gaśnicy (poza specjalistycznymi z certyfikatem) nie wolno stosować do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem powyżej wartości dopuszczalnej podanej przez producenta. Zawsze sprawdzaj oznaczenia na gaśnicy.
Przeglądy i konserwacja gaśnic
Sam zakup gaśnicy to nie koniec obowiązków. Zgodnie z przepisami gaśnice podlegają przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym w sposób i w terminach określonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż:
- raz w roku – przegląd stanu technicznego (plomba, manometr, data ważności),
- co 5 lat – legalizacja zbiornika ciśnieniowego (w zależności od typu gaśnicy),
- po każdym użyciu – obowiązkowe napełnienie lub wymiana.
Przeglądy powinny być wykonywane przez uprawnionego konserwatora i dokumentowane w książce kontroli lub protokołem przeglądu.
Podsumowanie
Znajomość grup pożarów to fundament skutecznej ochrony przeciwpożarowej. Gaśnica dobrana do nieodpowiedniej grupy może nie tylko nie ugasić pożaru, ale wręcz go spotęgować. Pamiętaj o trzech kluczowych zasadach:
- Zidentyfikuj, co może się palić w danym miejscu – i dobierz gaśnicę do tej grupy pożaru.
- Sprawdź obowiązek prawny – czy w twoim obiekcie wymagana jest gaśnica i w jakiej ilości.
- Nie zapomnij o przeglądach – niesprawna gaśnica to fałszywe poczucie bezpieczeństwa.
W razie wątpliwości dotyczących doboru sprzętu gaśniczego lub oceny warunków ochrony przeciwpożarowej w Twoim obiekcie – skontaktuj się ze specjalistą BHP lub rzeczoznawcą ds. ppoż.
