Przeglądy oświetlenia awaryjnego i sprzętu przeciwpożarowego- częstotliwość badań w świetle obowiązujących przepisów i norm 

Sprawne oświetlenie awaryjne oraz kompletny i sprawny sprzęt przeciwpożarowy to warunek bezpiecznej ewakuacji i skutecznego podjęcia działań gaśniczych w pierwszej fazie pożaru. Obowiązek utrzymania tych urządzeń w pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku obiektu – wynika to wprost z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. W praktyce oznacza to konieczność prowadzenia regularnych, udokumentowanych przeglądów, których minimalną częstotliwość określają przepisy wykonawcze oraz Polskie Normy. 

Podstawowa zasada: przegląd nie rzadziej niż raz w roku 

Kluczowym aktem prawnym jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719 ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia urządzenia przeciwpożarowe oraz gaśnice poddaje się przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach, dokumentacji techniczno-ruchowej oraz instrukcjach obsługi producenta – nie rzadziej jednak niż raz w roku. Co istotne, oświetlenie ewakuacyjne (awaryjne) zostało w § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia wprost zaliczone do urządzeń przeciwpożarowych, podlega więc temu samemu reżimowi przeglądów co np. hydranty, system sygnalizacji pożarowej czy instalacje oddymiające. 

Oświetlenie awaryjne – testy miesięczne i roczne wg PN-EN 50172 

Szczegółowy harmonogram badań oświetlenia awaryjnego określa norma PN-EN 50172 (Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego), uzupełniana przez PN-EN 1838 (wymagania fotometryczne) oraz PN-EN 60598-2-22 (wymagania dla opraw). Norma przewiduje trzy poziomy kontroli: 

• codziennie – w systemach z centralną baterią: wzrokowa kontrola wskaźników urządzenia zasilającego, potwierdzająca gotowość systemu (bez wykonywania testu); 

• co miesiąc – test funkcjonalny: symulacja zaniku zasilania podstawowego na czas wystarczający do sprawdzenia, czy każda oprawa świeci i czy jest czysta oraz nieuszkodzona, a następnie przywrócenie zasilania i kontrola ładowania; 

• co rok – test pełnej autonomii: sprawdzenie działania opraw przez pełny wymagany czas pracy (co do zasady 1 godzina na drogach ewakuacyjnych), wraz z pomiarem lub oceną spełnienia wymagań PN-EN 1838, m.in. natężenia oświetlenia min. 1 lx w osi drogi ewakuacyjnej i 5 lx przy urządzeniach przeciwpożarowych oraz przyciskach alarmowych. 

Wyniki wszystkich testów należy odnotowywać w dzienniku (rejestrze) oświetlenia awaryjnego, przechowywanym w obiekcie i udostępnianym podczas kontroli Państwowej Straży Pożarnej.  

Instalacja elektryczna – badania okresowe co najmniej raz na 5 lat 

Niezależnie od testów samego oświetlenia awaryjnego, cała instalacja elektryczna budynku (a więc również obwody oświetlenia podstawowego i awaryjnego) podlega okresowej kontroli wynikającej z art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane: co najmniej raz na 5 lat należy przeprowadzić badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, rezystancji izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów. Metodykę pomiarów określa norma PN-HD 60364-6 (Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Sprawdzanie). Badania te może wykonywać wyłącznie osoba posiadająca świadectwa kwalifikacyjne E i D (dozór – dla osoby potwierdzającej protokół), a protokoły dołącza się do książki obiektu budowlanego. 

Gaśnice – przegląd roczny i okresowe remonty 

Gaśnice przenośne i przewoźne podlegają przeglądom konserwacyjnym nie rzadziej niż raz w roku, chyba że producent w instrukcji wskazał krótszy termin – w obiektach o dużym zapyleniu, wilgotności lub agresywnym środowisku praktykuje się przeglądy co 6 miesięcy. Ponadto co kilka lat (najczęściej co 5 lat, zgodnie z zaleceniami producenta) gaśnice kierowane są do warsztatowego remontu połączonego z wymianą środka gaśniczego. Zbiorniki gaśnic o pojemności powyżej 6 dm³ (np. gaśnice śniegowe CO₂) podlegają dodatkowo dozorowi technicznemu i okresowym badaniom UDT na podstawie ustawy o dozorze technicznym oraz przepisów o urządzeniach ciśnieniowych. Po każdym użyciu, a także w razie stwierdzenia uszkodzenia plomby lub ubytku ciśnienia, gaśnicę należy niezwłocznie przekazać do konserwacji. 

Hydranty wewnętrzne – badanie roczne i próba ciśnieniowa węży co 5 lat 

Zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. węże stanowiące wyposażenie hydrantów wewnętrznych powinny być poddawane próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze raz na 5 lat, zgodnie z normą PN-EN 671-3 (Stałe urządzenia gaśnicze – Hydranty wewnętrzne – Konserwacja). Sam hydrant – podobnie jak każde urządzenie przeciwpożarowe – podlega przeglądowi co najmniej raz w roku, obejmującemu m.in. pomiar ciśnienia i wydajności poboru wody (dla hydrantów 25 wymagana wydajność to 1,0 dm³/s, dla hydrantów 33 – 1,5 dm³/s, dla hydrantów 52 – 2,5 dm³/s, przy ciśnieniu 0,2–1,2 MPa). Analogicznie raz w roku bada się wydajność i ciśnienie hydrantów zewnętrznych (rozporządzenie MSWiA z 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych). 

Pozostałe urządzenia przeciwpożarowe 

Roczny minimalny cykl przeglądów obejmuje również system sygnalizacji pożarowej (SSP), dźwiękowy system ostrzegawczy (DSO), instalacje oddymiania, drzwi i bramy przeciwpożarowe, przeciwpożarowe wyłączniki prądu oraz stałe urządzenia gaśnicze. Zawsze obowiązuje zasada: częstotliwość wskazana przez producenta lub normę, lecz nie rzadziej niż raz w roku. 

Zestawienie minimalnych częstotliwości przeglądów 

Dokumentowanie i odpowiedzialność 

Każdy przegląd powinien zakończyć się protokołem zawierającym datę, zakres czynności, wynik, zalecenia oraz dane i uprawnienia osoby wykonującej badanie; na urządzeniu umieszcza się etykietę (kontrolkę) z datą następnego przeglądu. Protokoły przechowuje się wraz z instrukcją bezpieczeństwa pożarowego i wpisuje do książki obiektu budowlanego. Brak aktualnych przeglądów stanowi wykroczenie z art. 82 Kodeksu wykroczeń, jest podstawą decyzji nakazowych komendanta powiatowego (miejskiego) PSP, a w razie pożaru może skutkować odmową wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela oraz odpowiedzialnością karną z art. 163 lub 164 Kodeksu karnego. Regularne, udokumentowane przeglądy to zatem nie tylko obowiązek prawny, lecz przede wszystkim realna inwestycja w bezpieczeństwo użytkowników obiektu. 

• Facebook
• Instagram
• LinkedIn
• TikTok