REF-14: Unijne kontrole klasyfikacji i oznakowania mieszanin w 2026 r

W 2026 roku organy nadzoru w państwach członkowskich Unii Europejskiej przeprowadzą skoordynowane kontrole w ramach projektu REF-14, realizowanego przez Forum egzekwowania przepisów przy Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA). Działania te będą koncentrować się na weryfikacji zgodności mieszanin chemicznych – przede wszystkim przeznaczonych dla konsumentów – z wymaganiami rozporządzenia CLP.

Choć przepisy CLP obowiązują od wielu lat, doświadczenia organów kontrolnych pokazują, że nieprawidłowa klasyfikacja i błędy w oznakowaniu nadal należą do najczęściej wykrywanych naruszeń. Projekty z serii REF są odpowiedzią na te problemy – ich zakres zmienia się w zależności od zidentyfikowanych ryzyk rynkowych. REF-14 stanowi wyraźny sygnał, że obszar klasyfikacji, etykietowania i pakowania mieszanin pozostaje jednym z priorytetów egzekwowania prawa chemicznego w UE.

Na czym skoncentrują się kontrole REF 14?

W centrum zainteresowania inspektorów znajdą się mieszaniny zawarte w produktach codziennego użytku, w tym m.in. odświeżacze powietrza, produkty zapachowe oraz wyroby związane z e-papierosami i płynami nikotynowymi. Są to kategorie szczególnie wrażliwe z punktu widzenia ochrony konsumentów, w tym dzieci, a jednocześnie często importowane spoza UE.

Zakres kontroli nie ograniczy się wyłącznie do weryfikacji etykiety. Organy będą analizować poprawność przypisania klas i kategorii zagrożenia zgodnie z aktualnymi kryteriami CLP, spójność oznakowania z klasyfikacją oraz kompletność elementów wymaganych prawem. Oceniana będzie czytelność piktogramów, prawidłowość zwrotów H i P, jakość tłumaczeń oraz dostosowanie językowe do rynku danego państwa członkowskiego.

Istotnym elementem kontroli będzie również weryfikacja wymogów dotyczących opakowań, w tym stosowania zamknięć utrudniających otwarcie przez dzieci oraz ostrzeżeń wyczuwalnych dotykiem, jeśli są wymagane. Organy sprawdzą także prawidłowość zgłoszeń do ośrodków zatruć (PCN), w tym zgodność składu mieszaniny z dokumentacją oraz obecność kodów UFI. Kontrola obejmie również karty charakterystyki – ich aktualność, zgodność z klasyfikacją oraz spójność z etykietą i notyfikacją PCN.

Wzmożone kontrole = większe ryzyko wykrycia niezgodności

Dla importerów, producentów i dystrybutorów projekt REF-14 oznacza realne zwiększenie ryzyka wykrycia braków zgodności. Skoordynowane, tematyczne działania kontrolne prowadzone równolegle w wielu państwach członkowskich znacząco podnoszą prawdopodobieństwo, że produkty obecne na rynku zostaną poddane szczegółowej analizie.

W praktyce oznacza to, że wszystkie najczęściej występujące błędy – niespójność między SDS a etykietą, nieaktualna klasyfikacja, brak aktualizacji po zmianie składu czy nieprawidłowy UFI – mogą skutkować decyzjami administracyjnymi, nakazem wycofania produktu z obrotu, a w niektórych przypadkach również sankcjami finansowymi. Wzmożona aktywność organów nadzoru zwiększa ekspozycję firm na kontrolę, zwłaszcza w kontekście rosnącego importu produktów chemicznych spoza Unii Europejskiej.

Warto podkreślić, że odpowiedzialność za zgodność z CLP spoczywa na podmiocie wprowadzającym produkt na rynek UE. Oznacza to, że importer nie może opierać się wyłącznie na dokumentacji dostarczonej przez producenta spoza UE, lecz powinien samodzielnie zweryfikować poprawność klasyfikacji, oznakowania oraz kompletność zgłoszeń.

Jak przygotować się na kontrole w 2026 roku?

Z perspektywy zarządzania zgodnością najlepszą strategią jest przeprowadzenie wewnętrznej weryfikacji jeszcze przed rozpoczęciem wzmożonych kontroli. Obejmuje ona analizę poprawności klasyfikacji zgodnie z aktualnym stanem prawnym, sprawdzenie zgodności etykiet z wymaganiami CLP, ocenę spójności dokumentacji w zakresie składu, kart, etykiet oraz zgłoszeń PCN. Należy również upewnić się, że opakowania spełniają wymagania w zakresie zabezpieczeń.

Dla wielu firm REF-14 może stać się momentem weryfikacji rzeczywistego poziomu zgodności ich portfolio produktowego. W warunkach wzmożonych, skoordynowanych kontroli ryzyko wykrycia niezgodności znacząco rośnie – a koszty reakcji po kontroli są zazwyczaj wyższe niż koszty działań prewencyjnych.

Jeżeli Twoja firma wprowadza na rynek mieszaniny chemiczne przeznaczone dla konsumentów, rok 2026 powinien być traktowany jako najlepszy moment do uporządkowania dokumentacji i procesów compliance. W środowisku coraz bardziej aktywnego nadzoru regulacyjnego proaktywne podejście do zgodności przestaje być przewagą konkurencyjną – staje się standardem rynkowym.