Nowe formularze kontroli ADR
24 czerwca 2026 r. wchodzi w życie Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 751), zmieniające przepisy dotyczące formularza listy kontrolnej oraz formularza protokołu kontroli stosowanych przez Inspekcję Transportu Drogowego podczas kontroli drogowego przewozu towarów niebezpiecznych.
Zmiana wynika z konieczności wdrożenia przepisów Unii Europejskiej, w szczególności dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2025/1801, której celem jest dalsze ujednolicenie procedur kontroli ADR na terenie państw członkowskich.
Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie nowego wzoru formularza listy kontrolnej wykorzystywanej przez organy kontrolne podczas kontroli drogowych. Dodatkowo do rozporządzenia dodano nową część dotyczącą kategorii ryzyka związanych ze stwierdzonymi naruszeniami. Oznacza to, że niezgodności wykryte podczas kontroli będą przypisywane do określonych kategorii ryzyka, co ma zapewnić bardziej jednolitą ocenę naruszeń oraz porównywalność wyników kontroli w całej Unii Europejskiej.
Nowe przepisy nie zmieniają obowiązków uczestników przewozu wynikających z Umowy ADR, jednak mogą wpłynąć na sposób dokumentowania wyników kontroli oraz klasyfikowania stwierdzonych nieprawidłowości. Przedsiębiorcy uczestniczący w przewozie towarów niebezpiecznych powinni zwrócić szczególną uwagę na zgodność dokumentacji, oznakowania, wyposażenia oraz procedur przewozowych z obowiązującymi wymaganiami ADR.
Przykład praktyczny
Nowe przepisy wprowadzają jasny podział naruszeń na trzy kategorie ryzyka, co ułatwi ocenę ich wpływu na bezpieczeństwo przewozu.
Przykładowo, przewóz towarów niebezpiecznych bez wymaganych dokumentów określonych w ADR lub bez ważnego zaświadczenia ADR kierowcy będzie kwalifikowany do I kategorii ryzyka, czyli najwyższego poziomu zagrożenia. Takie naruszenie może skutkować natychmiastowym unieruchomieniem pojazdu do czasu usunięcia nieprawidłowości.
Z kolei brak wymaganej gaśnicy lub wyposażenia awaryjnego przewidzianego w ADR zostanie zaliczony do II kategorii ryzyka. W takim przypadku organ kontrolny będzie dążył do usunięcia niezgodności na miejscu kontroli lub przed zakończeniem operacji transportowej.
Do III kategorii ryzyka zaliczono natomiast naruszenia o charakterze formalnym, takie jak nieprawidłowy rozmiar nalepek ostrzegawczych czy brak przy sobie zaświadczenia ADR, gdy istnieją dowody, że kierowca posiada ważne uprawnienia. Takie uchybienia nie będą wymagały natychmiastowych działań na drodze, jednak przedsiębiorca będzie zobowiązany do ich usunięcia.
Dotychczas wiele przedsiębiorstw skupiało się głównie na kierowcy i pojeździe. Od 24 czerwca 2026 r. jeszcze większy nacisk zostanie położony na ocenę całego procesu przewozowego. Przykładowo brak wyznaczonego doradcy DGSA w przedsiębiorstwie, mimo takiego obowiązku, został zaliczony do I kategorii ryzyka, natomiast brak szkoleń ADR personelu uczestniczącego w przygotowaniu przesyłek do II kategorii ryzyka. Pokazuje to, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo przewozu obejmuje wszystkich uczestników łańcucha transportowego, a nie wyłącznie kierowcę i przewoźnika.
Wszczęte przed 24 czerwca 2026 r. i niezakończone postępowania kontrolne będą prowadzone według dotychczasowych wzorów formularzy.
Kontrole ADR nie tylko na drodze
Warto pamiętać, że przestrzeganie przepisów ADR podlega weryfikacji nie tylko podczas kontroli drogowych. Organy kontrolne są uprawnione również do prowadzenia kontroli w miejscach wykonywania działalności gospodarczej przez uczestników przewozu towarów niebezpiecznych, takich jak nadawcy, przewoźnicy, odbiorcy, załadowcy, pakujący czy napełniający.
Podczas takich kontroli szczególną uwagę zwraca się na organizację procesów związanych z przewozem towarów niebezpiecznych. Weryfikacji mogą podlegać między innymi dokumentacja przewozowa, procedury wewnętrzne, sposób klasyfikacji towarów, szkolenia pracowników, realizacja obowiązków doradcy ds. bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych (DGSA) oraz przechowywanie wymaganych zapisów i dokumentów.
Do prowadzenia kontroli wykorzystywane są formularze list kontrolnych, które pozwalają na systematyczną ocenę zgodności działalności przedsiębiorstwa z wymaganiami przepisów ADR. Dzięki temu możliwe jest nie tylko wykrywanie nieprawidłowości, ale również identyfikowanie obszarów wymagających doskonalenia w zakresie bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność utrzymywania zgodności z przepisami nie tylko w trakcie realizacji transportu, ale również na poziomie organizacji i zarządzania procesami związanymi z przewozem.
Czy Twoja organizacja jest przygotowana na kontrolę ADR?
Kontrola może obejmować nie tylko pojazd znajdujący się na drodze, ale również sposób organizacji procesów związanych z przewozem towarów niebezpiecznych w przedsiębiorstwie. Regularna weryfikacja procedur, dokumentacji oraz realizacji obowiązków uczestników przewozu pozwala ograniczyć ryzyko stwierdzenia niezgodności podczas kontroli.
Jeżeli chcesz sprawdzić poziom zgodności swojej organizacji z wymaganiami ADR lub przygotować firmę do kontroli organów nadzoru, skontaktuj się z nami. Oferujemy audyty zgodności ADR, wsparcie doradcy ADR, szkolenia oraz pomoc we wdrażaniu praktycznych rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo i zgodność procesów transportowych.
